ADEM’İN EŞİNİN KENDİSİNDEN YARATILMASI (6)

(...dünden devam)

İnsanı canlı kılan nefis üzerinde çok ihtilaf vardır: Bazılarına göre ne­fis, bedenin a'razındandır (belirtilerindendir), bağımsız bir varlığı yoktur. O, hayatın kendisidir. Cumhura göre nefis cevherdir. Bazılarına göre nefis maddedir, bazılarına göre de maddeden ayrıdır. Bir görüşe göre nefis bede­nin bir parçasıdır. Diğer bir görüşe göre bedenden ayrı olan nefis, bedenin içine konulmuştur. Ruhun nefis veya nefisten başka bir şey olduğu hakkın­da da ihtilaf vardır. Bazılarına göre bu konuda kesin bir şey söylenemez.

Bütün bu görüşler, İslâm kelamcı, felsefeci ve mutasavvıflarının görüş­leridir. Hiçbiri diğerini görüşünden dolayı tekfir etmemiştir. Eş'ari mütekel­limlerinden Kadı Ebubekr el-Bakillanî'ye göre ruh, cisim belirtilerinden bir belirtidir (arazdır), hayatın kendisidir. Bakıllani ve taraftarları, bu görüşle­rine rağmen ehli sünnet imamlarından sayılırlar.

Ayeti kerimelerin özünden anladığımıza göre insanın yaratılışı, birta­kım evrelerden geçirilmiştir. İnsanın bir tekâmül geçirdiği düşüncesi, İslam filozofları tarafından işlenmiş bir konudur. Bu hususta daha geniş bilgi için "Kur'ân-ı Kerîm'e göre Evrim Teorisi ,, adlı makalemize bakılabilir[1].

Kur'an-ı Kerim, yaratılışın esaslarına işaret eder, ayrıntıyı araştırıcıla­rın incelemelerine bırakır. Onun yaratılış hakkında söyledikleri, bilime uy­gun düşmektedir. Kur'an-ı Kerim'de ispatlı ilme aykırı düşen hiçbir ayet yoktur.

İnsanın yaratılışı hakkında bugün ortaya atılan görüşler de sonuçta bir teoridir. İnsanın mutlaka şöyle veya böyle bir tekâmülden geçip bu hale gel­diğini kesin biçimde söylemek mümkün değildir. Çünkü ispatı mümkün ola­maz. İspatı mümkün olmayan da pozitif ilim olamaz. Demek ki bu söylenenler birer tahmindir. Ancak âyetlerin ruhundan insanın bir tekâmül geçirdiğini an­lıyoruz. Fakat bu tekâmülün aşamalarını; yolunu bilmekten aciziz, gerçeği ancak Allah'ın ilmine havale ederiz.